De vraag naar waterstof detectie neemt toe. Waterstof is een van de gassen waar in de huidige energietransitie veel over wordt gesproken: de toepassingen, de duurzaamheid, groen, grijs, en noem maar op. Een punt dat daarbij niet mag worden vergeten, en waar wij graag meer aandacht voor vragen, zijn de gevaren die waterstof met zich meebrengt. Waterstof is namelijk een gevaarlijk gas. Het wordt ook wel knalgas genoemd, en die naam is niet voor niets gekozen.
In dit artikel geeft 7Solutions u een compleet overzicht: van de rol van waterstof in de energietransitie, via de invloed van H2 op uw gasdetectiesensoren, tot de praktijktoepassingen waarbij waterstof detectie onmisbaar is. Daar gaat het uiteindelijk om: veilige installaties, betrouwbare metingen en een veilig netwerk.
Waterstof in de energietransitie
Waterstof speelt een sleutelrol bij het slagen van de energietransitie in Nederland, en dan bij voorkeur groene waterstof. Het is een actueel onderwerp met veel facetten. Waterstof wordt gezien als een belangrijke bouwsteen om het gebruik van fossiele brandstoffen op termijn tot het verleden te laten behoren. Voorlopig wordt er nog veel H2 uit aardgas gemaakt, waardoor dit niet duurzaam is. Er is bovendien nog geen landelijk distributienet voor 100% waterstof, maar het mengen van H2 met aardgas komt steeds vaker voor, met als doel de CO2-uitstoot van verbrandingstoestellen terug te dringen.
Er wordt inmiddels op meerdere plekken getest met installaties die stroom, bij voorkeur opgewekt met windmolens of zonnepanelen, omzetten in waterstof. Zo kan energie makkelijker worden opgeslagen en vervoerd, en kan deze H2 worden ingezet op momenten dat zonne- en windenergie beperkt beschikbaar zijn. De komende jaren zullen deze ontwikkelingen verder worden geperfectioneerd, zodat ze op grotere schaal en met meer rendement in de praktijk kunnen worden ingezet.
Toepassingen voor waterstof
Er zijn verschillende toepassingen mogelijk, denk aan de transportsector. Er worden steeds meer oplossingen met H2 bedacht, bijvoorbeeld bussen en vrachtwagens met brandstofcellen die op waterstof rijden. Ook in personenauto’s zijn producenten bezig met modellen die op H2 werken. Daarnaast wordt er gewerkt aan het toepassen van waterstof in de scheepvaart, van binnenvaart tot zeescheepvaart, om het transport te verduurzamen. Ook het aantal openbare waterstoftankstations groeit: medio 2026 telt Nederland ruim twintig van dit soort stations, met meer stations in aanbouw of in voorbereiding. De groei is gestaag, al is het tanknetwerk nog altijd veel kleiner dan dat voor aardgas of diesel.
Verwarmen door middel van waterstof
Het verwarmen van woningen is door de gestegen energieprijzen erg actueel geworden. Er zijn op beperkte schaal al verwarmingstoestellen die op H2 werken, maar deze moeten nog verder worden geperfectioneerd voordat grootschalige toepassing mogelijk is.
Op kortere termijn is het de bedoeling dat de huidige infrastructuur die nu voor aardgas wordt gebruikt, ook voor waterstof kan worden ingezet. Er zijn op dit moment meerdere bouwprojecten in ontwikkeling waar installaties voor groene waterstof worden geplaatst, op locaties waar groene waterstof op grotere schaal geproduceerd kan worden. Ook zijn er al verschillende wijkinitiatieven waarbij woningen op waterstof worden aangesloten. Nederland loopt hierin voorop, al zijn we nog wel enige tijd verwijderd van grootschalige toevoer van waterstof naar de bewoonde omgeving.
7Solutions werkt samen met verschillende leveranciers en gebruikers om de behoefte aan detectie- en meetapparatuur naar wens in te vullen. Dit vergt specialistische kennis van sensoren en de uiteenlopende toepassingen waarin waterstof detectie een rol speelt.
Welke invloed heeft waterstof op uw gasdetectiesensoren
Als dienstverlener in de energiemarkt heeft u wellicht jaren geleden al een weloverwogen keuze gemaakt voor gasdetectie en de bijbehorende technologie. Maar is die keuze, met het oog op de veranderende energiemarkt, ook in de toekomst nog de juiste? Jaren geleden is er binnen de energiebranche gekozen voor een katalytische LEL-sensor of een infrarood LEL-sensor. In dit artikel leest u meer over de verschillen tussen deze twee sensorprincipes. Maar de LEL-sensor is niet de enige sensor waar u rekening mee moet houden. Reageren andere sensoren ook op waterstof, of juist niet? Lange tijd was dit onderwerp niet bijzonder relevant, simpelweg omdat waterstof dat ook niet was. Met de recente ontwikkelingen in de energiesector hebben wij hier onderzoek naar gedaan.
CO-sensor
Dat de CO-sensor (koolmonoxide) kruisgevoelig is voor waterstof is algemeen bekend binnen de branche.
Zuurstof (O2) sensor
Minder bekend is dat waterstof ook invloed heeft op de O2-sensor (zuurstof). Net als bij de LEL-sensor hangt dit af van de techniek die in de gasdetector wordt toegepast.
Een zogenoemde liquid zuurstofsensor reageert bijzonder fel op de aanwezigheid van waterstof, en kan zelfs in alarm gaan. Bij een waarde van 1 vol.% H2 reageert de sensor met 2 tot 3 vol.% zuurstof in het display. De zuurstofwaarde daalt dus met 2 tot 3 vol.% O2, zonder dat er direct sprake is van een reëel gevaar. Omdat het alarm hierdoor veelvuldig afgaat, kan het vertrouwen in de detector afnemen, met als risico dat medewerkers minder adequaat reageren op echte gevaren.
De liquid oxygen sensor wordt vaak verkocht als een long life sensor. Het is niet bekend of de aanwezigheid van waterstof invloed heeft op de levensduur van de cel, al is een dergelijk heftige reactie waarschijnlijk niet zonder gevolgen op de lange termijn. Dit hebben wij nog in onderzoek.
Daarnaast bestaat de elektrochemische zuurstofsensor, met een gemiddelde levensduur van twee jaar. Deze sensoren reageren niet op de aanwezigheid van waterstof. U vindt dit type sensor bijvoorbeeld terug in de QGM-Cat van WatchGas en de Ventis Pro5 van Industrial Scientific. De Ventis Pro5 kan bovendien worden uitgerust met een waterstof-gecompenseerde CO-sensor, wat mogelijke problemen bij het detecteren van waterstof verder wegneemt.
Wat betekent dit voor u
Het werken met waterstof brengt niet alleen voor de energiemarkt en installateurs nieuwe uitdagingen mee, maar voor alle sectoren en branches die hiermee te maken krijgen. Een gasdetectietoestel met een infrarood (IR) LEL-sensor reageert bijvoorbeeld niet op waterstof, terwijl een toestel met een liquid zuurstofsensor juist overgevoelig kan reageren. Weten welke sensortechniek in uw huidige apparatuur zit, en wat dat betekent voor de betrouwbaarheid van uw metingen, is dan ook essentieel.
Praktijktoepassingen van waterstof detectie
Alle onderstaande toepassingen en metingen zijn essentieel voor een veilig transport van waterstof en waterstofmengsels.
Aanleggen van netten (nieuwbouw)
Als een nieuw netwerk wordt aangelegd, komt het moment dat dit moet worden opgeleverd met waterstof in het net (tot 100 vol.%) of, in sommige gevallen, met een mix van waterstof met aardgas, biogas of LNG. Bij het testen en opleveren wordt het net gespoeld met stikstof om ervoor te zorgen dat er geen zuurstof meer in de leiding aanwezig is. Daarna wordt waterstof in het net ingebracht en wordt met waterstof detectie apparatuur gecontroleerd dat de juiste concentratie is bereikt (100 vol.% H2).
Ombouw van netten (aardgas of biogas naar waterstof)
Wanneer een bestaand netwerk wordt omgezet van aardgas naar waterstof, komt ook hier het moment dat het net moet worden opgeleverd met waterstof (100 vol.%) of met een mix van waterstof en aardgas of biogas. Bij oplevering wordt het net gespoeld met stikstof, zodat er geen aardgas meer in de leiding aanwezig is. Vervolgens wordt waterstof ingebracht en met behulp van waterstof detectie gecontroleerd dat de concentratie klopt.
Veilig stellen van netten voor onderhoud
Wanneer een bestaand netwerk wordt gespoeld om veilig te stellen voor onderhoud, wordt het net schoongespoeld met stikstof, en soms met lucht naar een fakkelinstallatie, totdat er geen explosief mengsel meer in de leiding aanwezig is. Pas dan kan er veilig aan de leiding worden gewerkt.
Na afronding van de werkzaamheden moet het net weer worden opgeleverd met gas: aardgas, biogas of waterstof. Het net wordt met stikstof weer op concentratie gebracht, waarna wordt gecontroleerd dat het gas in het net de juiste concentratie heeft.
Opsporen van lekkages
Voorlopig blijven we situaties tegenkomen waarin zowel aardgas als waterstof kan voorkomen. Differentiatie is dan nodig om te bepalen of het om een aardgaslek of een waterstoflek gaat. Lekzoeken gebeurt op verschillende manieren, met een priksonde, een sleepmat of een kloksonde, afhankelijk van de werkzaamheden. Ook hier is betrouwbare waterstof detectie onmisbaar om snel en nauwkeurig vast te stellen waar en waarmee u te maken heeft.
Als onafhankelijke leverancier adviseert en levert 7Solutions, in samenspraak met netbeheerders, een toestel voor de Nederlandse markt dat deze meetfuncties combineert. Wij ondersteunen u bij het uitvoeren van deze metingen met een eenvoudig te bedienen toestel, binnen alle geldende veiligheidseisen en met de benodigde nauwkeurigheid.
Opslag van waterstofcilinders
Ook bij opslaglocaties voor waterstof of ammonia adviseren wij over detectie voor persoonlijke en operationele veiligheid.
Vrijkomen van waterstof bij het laden van accu’s
Waterstof komt ook vrij bij het laden van tractie-accupakketten. Met name distributiecentra waar elektrisch intern transport wordt ingezet, zijn plekken waar waterstof kan vrijkomen tijdens het laden. Ook hier is waterstof detectie voorgeschreven.
Waarom 7Solutions voor uw waterstof detectie vraagstuk
Waterstof detectie vraagt om kennis van de stof, van de toepassing en van de juiste apparatuur. Geen enkele situatie is hetzelfde: verduurzaming, transport, verwarming van woningen, het laden van tractie-accu’s, nieuwbouw, ombouw, onderhoud, lekopsporing en opslag stellen elk hun eigen eisen aan meetbereik, nauwkeurigheid en type sensor. Ook de sensortechniek zelf maakt verschil, zoals blijkt uit de kruisgevoeligheid van CO- en O2-sensoren voor waterstof.
7Solutions is een onafhankelijke leverancier van gasdetectie en werkt met meerdere fabrikanten, waaronder WatchGas, Dräger, Crowcon, Honeywell en Teledyne. Omdat wij niet aan één merk of sensortechniek gebonden zijn, adviseren wij het toestel dat daadwerkelijk bij uw toepassing past, of dat nu gaat om draagbare gasdetectie in het veld zoals de QGM-Cat van WatchGas of de Ventis Pro5 van Industrial Scientific, of om een stationaire oplossing die continu meet.
De toestellen die wij leveren worden direct inzetbaar en volledig gekalibreerd geleverd, zodat u ze zonder omwegen kunt inzetten voor waterstof detectie in het bereik van 0 tot 10.000 ppm, 0 tot 100% LEL of 1 tot 100 vol.% voor aardgas, biogas en/of waterstof. Ook na levering blijft u niet alleen: onze eigen service- en kalibratieafdeling houdt uw apparatuur, ongeacht het merk, betrouwbaar en up-to-date. Is er nog geen kant-en-klare oplossing voor uw specifieke toepassing, dan denkt onze R&D-afdeling mee over een oplossing op maat.
Wij bieden bedrijven en instanties die onderzoek doen met waterstof de mogelijkheid om dit veilig te doen. Wij ondersteunen gebruikers bij het opsporen van waterstoflekkages, het inzetten van persoonlijke beschermingsmiddelen voor waterstof en het inmeten van een permanent detectiesysteem voor waterstof. Voor kortlopende projecten is huur van apparatuur eveneens mogelijk, zodat u niet investeert in toestellen die u maar tijdelijk nodig heeft.
Heeft u vragen over de risico’s van waterstof en hoe u zich hiertegen kunt beschermen met vaste of draagbare gasdetectie? Neem contact op met een van onze specialisten voor advies of een demonstratie.
U kent ons bij naam, wij kennen uw situatie.
